Antenas – RADIO GALIZA

Dúas fazañas tecnolóxicas do Apolo 11

Setembro 1, 2026 por Radiogaliza

O ordenador que chegou á Lúa e a antena que o escoitou. En xullo de 1969, a misión Apolo 11 protagonizou un dos maiores fitos científicos e tecnolóxicos da historia da humanidade: levar por primeira vez ao ser humano á superficie da Lúa e devolvelo con seguridade á Terra. Aquel éxito foi posible grazas a … Ler máis

A Lúa: Indispensable compañeira de viaxe.

Aínda que a vemos brillar cada noite, a Lúa é moito máis que un adorno nocturno; é un mundo fascinante cunha historia violenta e un papel crucial para a nosa supervivencia. Todo comezou fai uns 4.500 millóns de anos, cando un obxecto do tamaño de Marte chamado Theia (a nai de Selene, segundo a mitoloxía grega), chocou contra unha Terra aínda en formación. Aquel impacto colosal lanzou ao espazo unha cantidade inmensa de entullos que, co tempo e grazas á gravidade, agrupáronse para formar o satélite que hoxe coñecemos. Esta herdanza compartida explica por que as rocas lunares son tan parecidas ás do noso propio manto terrestre.

Se comparamos as súas dimensións, a Lúa é aproximadamente unha cuarta parte do tamaño da Terra. Para que te fagas unha idea, se o noso planeta fose un balón de baloncesto, a Lúa sería unha pelota de tenis. Con todo, non sempre está á mesma distancia de nós. Ao viaxar nunha órbita elíptica, ás veces achégase a un 363.300 km (perixeo) e outras se afasta ata o 405.500 km (apoxeo), establecendo unha distancia media de 384.400 km. Curiosamente, esta viaxe orbital ten dous tempos diferentes segundo como a midamos: tarda 27,3 días en dar unha volta completa respecto ás estrelas, pero necesita 29,5 días para volver mostrar a mesma fase, (de Lúa chea a Lúa chea).

Un misterio que sempre chama a atención é por que sempre vemos a mesma cara. Isto sucede por un fenómeno chamado axuste de marea: a Lúa tarda exactamente o mesmo en rotar sobre si mesma que en dar unha volta á Terra. É coma se bailase connosco sempre de fronte.

A súa superficie está composta por un po fino e pegañento chamado regolito e a gravidade é moito máis débil que aquí: só un 16,6% da terrestre. Isto significa que alí te sentirías seis veces máis lixeiro. A súa paisaxe é silenciosa e o ceo sempre negro, debido á ausencia dunha atmosfera que propague o son e disperse a luz.

Máis aló da súa beleza, a Lúa actúa como unha áncora para o noso planeta. A súa atracción gravitatoria é a responsable das mareas, ese movemento de ascenso e descenso dos océanos que regula a vida mariña. Pero o máis importante é que estabiliza a inclinación da Terra. Sen a Lúa, o noso planeta cambalearíase como unha buxaina ao final do seu xiro, provocando cambios climáticos tan extremos que farían a vida case imposible.
Una curiosidade para rematar: actualmente afástase de nós uns 3,8 centímetros por ano. Aínda así, seguirá a ser a nosa gardiá silenciosa por moito tempo, asegurando que as estacións e o clima permanezan estables mentres viaxamos polo cosmos.

Atención, habitantes da Galiza! O 10 de decembro, fomos vítimas do peor ataque á nosa claridade: o Sol declarouse en folga e decidiu botarse a sesta máis pronto que nunca en todo o ano. Ás 17:54, a estrela maior dános as costas, marcando o momento do atardecer máis descaradamente cedo.
Pero ollo! Non saquedes aínda os confetis de “o día empeza a crecer”. Isto é só unha pequena tregua pola tarde. O noso querido astro segue en modo preguiceiro e, durante as próximas xornadas, continuará durmindo ata máis tarde. Así que, cun amencer que non chega e un atardecer de velocidade de raio, os días seguen encolléndose coa présa de quen chega tarde a unha cita.
O punto álxido deste reinado da sombra chegará o 21 de decembro, o día do solsticio de inverno. Ese será o noso peor día! A xornada máis miserablemente curta do ano, con apenas 8 horas e 57 minutos para facer todo o que temos pendente.
A partir de aí, por fin, comeza a lenta remontada.
O crecemento, como bo proceso caótico, é totalmente desigual. Primeiro actívase o botón de retardo na noite: aos poucos, o Sol irá atrasando a súa despedida, gañando minutos de claridade pola tarde. En cambio, a mañá segue sumida no letargo: os amenceres continuarán sendo cada vez máis tardíos ata principios de xaneiro, cando por fin cánsanse de durmir e póñense as pilas.
En resumo: primeiro estiramos a festa da tarde, e logo, con moita calma, recupérase o espertar da mañá.
E así, tras este breve e escuro drama de decembro, a luz volverá gañar a guerra e a conquistar cada minuto. Seguiremos crecendo día tras día, ata que en xuño cheguemos ao extremo oposto: o solsticio de verán, coa xornada máis longa e luminosa do ano!

Venus: a Deusa da beleza no inferno tóxico.

Venus é o noso planeta veciño, o que está máis preto, e moitas veces chámamolo o “irmán daTerra”. Pero ollo, se a Terra é a ‘irmá responsable’, Venus é a que está sempre de festa tóxica e non atende a razón. É case o noso xemelgo diabólico.

O planeta tomou o seu nome de Venus, a deusa romana do amor, a beleza e a fertilidade. Un nome fermoso para un lugar que, visto de lonxe, brilla coma unha xoia. Pero cando te achegas, a realidade é outra: é un inferno con choiva ácida.

Nun principio eran dous.
Antes de que Pitágoras e a ciencia moderna puxesen orde, os antigos crían que as aparicións de Venus na alba e no crepúsculo eran dous corpos celestes diferentes. Chamáronlles:
– Phosphorus (o que trae a luz) e
– Hesperus (o da tarde).
Hoxe sabemos que é un único planeta, o segundo obxecto máis brillante no ceo nocturno. É a nosa Estrela da Mañá e a Estrela da Tardiña á vez.

O Efecto Invernadoiro Extremo
A súa atmosfera é unha manta de dióxido de carbono moi espesa, que atrapa a calor de forma salvaxe. Isto provoca un efecto invernadoiro descontrolado, facendo de Venus o planeta máis quente do Sistema Solar (máis de 460°C).

Aquí non chove auga, senón ácido sulfúrico. É dicir, se viaxas alí, non só te derreterías pola calor, senón que te disolverías lentamente. Unha experiencia completa.

O Día que Dura máis que o Ano
A súa rotación é un drama: o seu día dura máis que o seu ano. O ano de Venus son 225 días terrestres, mentres que o seu día son 243 días terrestres. Imaxina o descontrol dos horarios. Ademais, Venus xira ao revés que a maioría dos planetas, coma se fose o rebelde da clase. Onde o Sol sae polo leste na Terra, en Venus faino polo oeste.

Venres: o día da deusa
E igual que Mercurio lle deu o nome ao mércores, Venus fai o propio co venres. Este día provén do latín “dies Veneris”, o día da deusa Venus. Xusto o final da semana, dedicado á beleza e ao amor. E o día mais esperado.

Mercurio: o planeta veloz e o mércores apurado.

Mercurio, o planeta máis próximo ao Sol, é como o “corre camiños” do sistema solar: súper rápido e sempre en movemento. Mentres que o seu día dura uns 176 días terrestres, o seu ano só dura 88. Se vivises alí, poderías ver o Sol saír, deterse, retroceder e volver saír… todo no mesmo día. Un verdadeiro festival de confusión solar.

Pero non é só a súa velocidade o que o fai interesante. Mercurio recibe o seu nome do deus romano do comercio, os viaxeiros e os mensaxeiros: Mercurio (Hermes en grego), que ademais de rápido, era moi astuto. O planeta ten unha superficie chea de cráteres, porque, como o deus, gústalle chocar con todo o que se lle poña no camiño. Ten un campo magnético débil e unha atmosfera case inexistente. Iso si, de calor e frío extremos, non hai quen o iguale.

Mércores: o día de Mercurio.
E que ten que ver Mercurio co mércores? Pois resulta que o mércores vén do latín “dies Mercurii”, ou sexa, “día de Mercurio”. Os romanos nomeárono así porque Mercurio era o deus máis rápido, e o planeta é, de lonxe, o máis veloz de todos. En idiomas como galego, español, francés, italiano ou catalán, o nome mantense. Mentres que en inglés, aínda que se chame Wednesday, tamén o relacionan con Woden (Odín), o equivalente nórdico de Hermes/Mercurio.

Así que, aínda que a ninguén lle entusiasme demasiado o mércores, é o día que Mercurio reclama con orgullo. E se hai algo que sabe facer este planeta, é moverse rápido polo tanto non tes escusa para andar lixeiro no seu día!

Por que Plutón foi despedido do club dos planetas?

Todo comezou en 2006, cando a Unión Astronómica Internacional (IAU) decidiu organizar o Sistema Solar coma se fose unha oficina moi exclusiva. Imaxínache que tiñan un grupo de WhatsApp chamado “Planetas Oficiais” e un día dixeron:
– Oian, necesitamos regras claras para estar neste grupo. Xa non pode entrar calquera.
Entón puxeron tres requisitos para ser considerado planeta full-time:

1. Tes que orbitar ao Sol.
✅ Plutón: Check… Fágoo desde sempre.
2. Tes que ser redondiño, como un balón de futbol,
pola túa propia gravidade.
✅ Plutón: Obvio, son unha boliña adorable.
3. Tes que limpar a túa veciñanza orbital.
❌ Plutón: Limpar? Iso viña no contrato?

E así, Plutón foi degradado a “planeta anano”, que é como dicirlle a alguén:
– Mira, si es planeta… pero pequeniño. Asi que, caladiño e ao fondo, por favor.
Agora vive con outros “planetas ananos” como Eris, Haumea e Makemake, no que basicamente é o “Club dos Exiliados Espaciais”.

Pero, ollo, Plutón segue sendo querido por moitos. É como ese colega que xa non traballa con nós, pero todos lembrámolo con agarimo e aínda o convidamos ás festas.

Os nosos enlaces
O último programa Ponte Nas Ondas
foi emitido o 28 de xuño deste 
ano 2026 por Radio As Nogais 
no 107 MHz e  a través de 
https://zeno.fm/radio/radio-galiza/

Ponte Nas Ondas, o noso programa
de radio atópao en IVOOX.

A nosa canle en youtube:
Radio Móbil Galiza